De patiënt moet altijd toestemming geven voor een onderzoek of een behandeling. Zonder uw toestemming mag een behandelaar dus niet tot onderzoek of behandeling overgaan. Er zijn een paar uitzonderingen, bijvoorbeeld als er sprake is van een noodsituatie en de behandelaar u niet kan vragen wat uw wensen zijn. Ook zijn er situaties waarin de behandelaar mag uitgaan van uw stilzwijgende toestemming (ook wel informed consent genoemd). Bijvoorbeeld:
• bij een kleine behandeling, die voortvloeit uit een behandelingsplan dat al met u is besproken;
• wanneer uit uw gedrag blijkt dat u toestemming geeft. Bijvoorbeeld: wanneer u een arm uitsteekt, mag de verpleegkundige ervan uitgaan dat u toestemming geeft voor de injectie.

Toestemming schriftelijk vastleggen
Bij ingrijpende behandelingen kan de behandelaar u vragen om schriftelijk toestemming te geven.

Wat gebeurt er als u geen toestemming geeft?
Wanneer u geen toestemming geeft, voert de behandelaar het onderzoek of de behandeling niet uit. De behandelaar moet u goed informeren over de gevolgen van deze beslissing, zodat u goed weet waarvoor u kiest. Als u later negatieve gevolgen ondervindt, kunt u uw behandelaar daar niet op aanspreken. Uw beslissing om geen toestemming te geven, mag voor de behandelaar nooit een reden zijn om de relatie met u te beëindigen. Hij zal samen met u naar andere mogelijkheden zoeken.